أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

324

قانون ( فارسى )

فصل چهارم نگهدارى و مواظبت از جنين كه سالم به دنيا بيايد ارتباط جنين با زهدان كاملا مانند ارتباط ميوه با درخت بارآور است . دربارهء ميوه بيم زياد مىرود كه در سرآغازهاى پيدايش يا وقتى دارد مىرسد ، از درخت بيفتد . جنين نيز همين حالت را دارد . بيشتر بيم آن مىرود كه در اوايل مايه بستن ، يا در اواخر روزهاى جنينى كه نزديك است به دنيا بيايد از دست برود . پس بايد در نخستين روزهاى باردارى و در روزهاى نزديك به زادن بچه بسيار مواظب حال جنين باشند . از چيزهايى كه گفتيم سبب برانداختن جنين مىشوند ، خود را كنار گيرند ؛ كه داروى مسهل خوردن يكى از آن سببهاى بدجنس است . تا چهارمين ماه باردارى و بعد از هفتمين ماه باردارى نبايد به هيچ وجه داروى مسهل بخورند . از چهارمين ماه تا هفتمين ماه ، باز خوردن داروى مسهل بسيار بد و زيان‌آور است امّا نه به آن اندازه كه تا چهارم و بعد از ماه هفتم باردارى زيان مىرساند . اگر باردار ناچار بايد مسهل بخورد ، در اين فاصلهء زمانى يعنى از چهار ماهه تا هفت ماههء باردارى بخورد . محتمل است كه در اين فاصلهء ميان چهار ماهه و هفت ماهه ، نياز مبرم باشد كه مادر اسهال شود و خون بد از بدنش تخليه شود . اين اسهال و خونگيرى وقتى بايد اجرا شود كه بيم آن برود از اثر سوء مزاج مادر تباه مىشود كه در آن صورت اين پاكسازى بايد با كمال آرامش و بدون هيچ شدتى صورت گيرد . ممكن است خون حيض باردار قبل از باردار شدن به حد كافى و لازم ريزش نكرده باشد و زايده‌هايى از خون حيض كه بايستى بيرون ريخته شود همچنان در زهدان باقى باشد ؛ كه در اين حالت بايد هر طورى كه هست زهدان را از اين ريختنىها پاكسازى كرد . اين پاكسازى بايد قبل از آنچه خون بىمصرف باقى در زهدان جنين را به تباهى كشاند شروع شود . بايد در پاكسازى كاملا مواظب حال جنين باشند و كارى نكنند كه جنين از اثر پاكسازى زيان بيند . بدين منظور داروهاى پاك‌سازى نبايد تناولى باشند . بايد وسيلهء پاكسازى زهدان و برداشتنىها از راه پايين باشند . برداشتنىهاى پاكسازى نبايد به آن سوى دهانهء زهدان برسند ، بلكه بايد در گردن زهدان جايگير باشند . نبايد پاكسازى را در يك دفعه اجرا كنند ، بايد در چندين دفعه اين كار انجام داده شود . اگر بيم آن رفت كه زن باردار از تأثير سوء مزاج ، ورم ، قرحه ، باد و غيره در زهدان ممكن است بچه را بيندازد ، علاج هريك از اين حالات در بحث ويژه به آن حالت ذكر شده است ؛ از آنها استفاده كن ! اگر حدس زدى كه سوءمزاجى در كار است و سبب حركت دادن جنين و انداختن جنين و بالاخره مرگ جنين مىشود ؛ اگر سوء مزاج از منشاى غير زهدان است ، به تعديل آن كوش ! و اگر از سوء مزاج نيست و از آن سببها بود كه مواد گرم را در زهدان مىريزد و بيم آن مىرفت كه ورم در زهدان پديد آيد ، بايد علاج بازدارنده و مواد و علاج جلوگيرى از ورم كردن به كار رود . و اگر امكان داشته باشد اسهال دادن هم رواست . و اگر سبب غير اينها بود ، ليكن سببى بود كه گزندى از آن به